Abteilungen

mientes atque existentes , et ad similitudinem apostolo

rum omnia peragentes , quia nequisquam quod habebat

aliquid suum esse dicebat , sed erant illis omnia com

munia .

29 . De feminis sub religioso habitu existentibus . Fe

minae vero quae habitum religiosum aut velamen sub

obtemptum religiositatis suscipiunt , cum essent vero

potentes , deinceps viros sociari non permittantur , sed

eligentes monasterium regulariter vivant , aut in domi

bus susceptum habitum caste observent . Contra autem

turpes inventae , providentia episcopi emendentur .

30 . De negotiis et laborationibus die dominico non

faciendis . Constat enim omnes omnino observare , ut

die dominico nullus audeat operationes mercationesque

peragere , preter in cibariis rebus pro iterantibus , ita ut

libere possint ac debite in eo die secundum possibilita

tem omnes ad aeclesiam currere , et in sola omnipoten

tis Dei oratione vacare . Ut qui christiano vocabulo nun

cupatur , convenienter opera peragere videantur .

31 . De criminalibus causis et furtis ceterisque simi

libus die dominico inventis . Sunt quippe qui dominico

die in quo commissa facinora debent oratione abster

gere , alia delectantur committere . Itaque quae aliis

diebus committuntur iudicis auctoritate terminentur .

Eo die persona suspecta et reatu infamata aut optime

satisfactione aut custodiis constituere ut licitis diebus

iudicetur .

32 . De his qui sine ostenso crimine inviti monaste

rium sunt introducti . Sicut enim qui monasterium ele

gerunt , a monasteriis egredi non permittuntur , ita hi

qui inviti sine iuste ostensionis crimine monasterio sunt

intromissi , nisi volentes non teneantur ; quia quod non

petunt non observant . Ideoque tales considerandi sunt

maxime peccata committere quam plangere , sicut de

creto sanctissimi Leonis papae manifestissime continetur .

33 . Ut laici ad missas in presbiterio non consistant .

Sacerdotum aliorumque clericorum ecclesiis servientium

honore a laicorum discrete apparere conveniunt . Quam

ob rem nulli laicorum liceat in eo loco ubi sacerdotes

vel reliqui clerici consistunt , quod presbiterium nun

cupatur , quando missa celebratur consistere , ut libere

ac honorifice possint sacra officia exercere .

34 . De scolis reparandis pro studio litterarum . De

quibusdam locis ad nos refertur non magistros neque

curam inveniri pro studio litterarum . Idcirco in uni

versis episcopiis subiectisque plebibus et aliis locis in

quibus necessitas occurrerit , omnino cura et diligentia

adhibeatur , ut magistri et doctores constituantur , qui

studia litterarum liberaliumque artium habentes , dog

mata assidue doceantur , quia in his maxime divina ma

nifestantur atque declarantur mandata .

35 . De conviviis festis diebus non faciendis . Sunt

quidam et maxime mulier es , qui festis ac sacris diebus

atque sanctorum nataliciis non pro eorum quibus debent

delectantur desideriis advenire , sed blando et verba tur

pia decantando choros tenendo ac docendo , similitudi

nem paganorum peragendo advenire a procurant . Tales

enim sicut minoribus veniunt ad eclesiam , cum pecca

tis maioribus revertuntur . In tali enim facta debet unus

quisque sacerdos diligentissime populum admonere , ut

pro sola oratione his diebus ad eclesiam recurrant , quia

ipsi qui talia agunt , non solum se perdunt , sed etiam

alios deperire attendunt .

36 1 . De his qui adhibitam sibi uxorem relinquunt

et aliam sortiunt . Nulli liceat excepta causa fornicatio

nis adhibitam uxorem relinquere et deinde aliam copu

lare ; alioquin transgressorem priori convenit sociari

coniugio . Sin b autem vir et uxor divertere c pro sola d

religione inter se consenserit e vita f , nullatenus sine

conscientia episcopi fiat , ut ab eo singulariter proviso

constituatur g loco . Nam uxore nolente , aut altero

eorum , etiam pro tali re matrimonio h non solvantur . ,

37 2 . Ut non liceat uno tempore duas habere uxores ,

uxoremve et concubinam . Nulli liceat uno tempore duas

habere uxores , uxoremve et concubinam , quia cum domui

non fit lucrum , animae fit detrimentum . Nam sicut

Christus castam observat eclesiam , ita vir castum debet

custodire coniugium .

38 . De incestis et inutilitatibus coniunctionibus . Con

sobrinam , nepotem , novercam , fratris uxorem , vel etiam

de propria cognatione aut quam cognatus habuit , nullus

audeat in coniugio copulari Si quis vero huic nefario

coniugio convenerit , et in eo permanserit , sciat se apo

stolice auctoritatis anathematicis vinculo esse innodatus ;

et nullus sacerdos illi tribuat communionem . Si vero

conversus diversusquę ab inlicita fuerit copulatione , dignae

penitentiae submittantur , ut sacerdos loci consideraverit .

Eugenius gratia Dei episcopus sanctae catholicae

atque apostolicae Romanae eclesiae huic decreto a nobis

promulgato subscripsi .

826 . Nov .

1

2

a) ac venire c . b) Si V . Vn . c) dimittere V . Vn . d) s . vitae r . V . Vn . E . e) consenserint V . Vn . E .

f) deest V . Vn . E . g) constituantur V . Vn . E . h) matrimonium non soluatur V . Vn . E .

1) inter Hlotharii Capitularia T . I . p . 372 . c . 1 . 2) inter Hlotharii Capitularia T . I . p . 372 c . 2 .

BENEDICTI
CAPITULARIA
.

Opus hoc editionibus Ansegisi de quibus T . I . pag . 263 – 265 monui ,

praeter tamen Heroldinam , adiunctum , in codicibus ibi pag . 268 – 270

recensitis , Gothano , Bellovacensi , Camberonensi , Rivipullensi , Nor

mannico , Trecensi , Sangallensi N . 727 , Colbertino , altero Vaticano ,